من کارهای جاحظ را فراموش نمی کنم. یا ابونواس اهوازی و ابوالعلای معری. جاحظ طنز پرداز بزرگی است که در سرزمین های عربی در حکم عبید زاکانی ماست. عربها اصولا از طنز، در گفتار و شعر و ادبشان کمال استفاده را کرده اند. اگر به شخصیت های طنز جهان اسلام نگاه کنیم، در خواهیم یافت که اغلب این چهره ها عربی هستند: مثل ملا نصرالدین، اعراب به ملانصرالدین، جوها یا جوهی می گویند. شخصیتی که به جهان اسلام تعلق دارد.  چهره ای است که می توان گفت به مراتب از دن کیشوت جذاب تر است. من افتخار می کنم که مشرق زمین چنین شخصیتی را در خود دارد. شخصیتی که به نظر من بالاتر از سروانتس ایستاده است. تا حدی که گوته در دیوان شرقی- غربی خودش به ملانصرالدین اشاره می کند و از این شخصیت شرقی تجلیل کرده است.گوته چند روایت از زندگی ملانصرالدین را نقل کرده است که نشان از علاقه گوته به ملانصرالدین است.گوته آورده، روزی ملانصرالدین به نزد امیر تیمور می آید، امیر در حال گریستن است. ملا می پرسد چرا گریه می کنید؟ امیر می گوید: من هیچ وقت خودم را در آینه ندیده بودم، حالا می بینم چه آدم زشتی هستم و از این زشتی گریه ام گرفته، همین جا ملا به امیر تیمور می گوید: تو یکدفعه چهره خودت را دیده ای، این طور گریه می کنی. ببین ما چه می کشیم که هر روز و هر ساعت تو را می بینیم.

گوته این لطیفه را در دیوان خودش آورده و معتقد است لطیفه های ملانصرالدین چند بعدی است و من به این اعتقاد دارم. ابعاد شخصیتی ملانصرالدین از زوایای مختلفی قابل بررسی است. لطیفه های ملانصرالدین سرشار از معنا و مفاهیم اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی است. ملا جامعه شناس بزرگی است در عین حال که روانشناس است به درون انسان چشم دارد.

روزی ملانصرالدین در جایی ایستاده بود از او پرسیدند مرکز زمین کجاست؟ ملا گفت: همین جایی که من ایستاده ام. این لطیفه پر از تفکر است. وقتی اوکتاویوپاز می گوید " هر اتاقی مرکز زمین است " حتما به حرف ملانصرالدین نظر داشته است. یا این لطیفه.

به ملا می گویند پسر فلانی فوت شده، ملا راه می افتد به طرف مسجد. در راه به ملا می گویند: ببخشیذ خود فلانی فوت شده، ملا می گوید: پس برگردیم. می پرسند چرا برگردیم؟ ملا می گوید: می خواستم بروم خودی نشان بدهم حالا که خودش مرده برگردیم.

هر لطیفه ملا پر از روانکاوی جامعه است. حتما حکمتی در آن بوده است. به همین دلیل است که من شیفته اویم. 

مطالب مرتبط:

 چهره های نامدار طنز ایران/مرحوم استاد عمران صلاحی

طنز ،فکاهی، انواع طنز،منابع طنز، نام های مستعار/مرحوم عمران صلاحی

سایر مطالب انجمن طنز

• راهکارهای پالایش ادبیات طنز ایرانی از لطیفه های توهین آمیز
• ساختن جک را نمی توان متوقف کرد/آقای او
• طنز چیست؟ برگرفته از کتاب انواع ادبی دکتر شمیسا)
• طنز ،فکاهی، انواع طنز،منابع طنز، نام های مستعار/مرحوم عمران صلاحی
• چهره های نامدار طنز ایران/مرحوم استاد عمران صلاحی
• پیشینه طنز در ایران،کشورهای عربی و اسلامی /مرحوم استاد عمران صلاحی
• امضاء/طنزی از ارژنگ حاتمی به بهانه عهدنامه پالایش طنز فارسی
• عهدنامه پالایش طنز ایرانی و شکستن شاخ غول!/ رویا صدر
• به این دفع بلا امیدوارم: واکنش آقای سمیعی به عهدنامه پالایش طنز فارسی
• عهد نامه پالایش طنز ایرانی از لطیفه های توهین آمیز
• معرفی نجمن طنز